Bal kaymak, soğuk kaymağın kalın dilimler hâlinde tabağa alınıp üzerine akıcı balın gezdirilmesiyle hazırlanır. Pişirme yoktur, karıştırma yoktur. Kişi başı ölçü yaklaşık 2 yemek kaşığı kaymak ve 1 yemek kaşığı baldır. Tabağın sırrı tek cümlede şudur: kaymak soğuk ve dik durmalı, bal oda sıcaklığında akıcı olmalı.
Bal kaymak nedir?
Bal kaymak, adından da anlaşılacağı gibi yalnızca iki malzemeden oluşan bir kahvaltı tabağıdır. Yörelere göre kaymaklı bal, ballı kaymak ya da kısaca kaymak bal diye de söylenir; hepsi aynı tabağı anlatır. Tarifi olmayan bir tariftir: malzemenin kalitesi dışında saklanacak hiçbir sırrı yoktur, bu yüzden kaymağın da balın da gerçek olması gerekir.
Ardahan'da bu tabak sofranın ortasına konur ve herkes kendi somununu batırır. Biz de mandırada sabah sağımından çıkan sütün kaymağını aynı gün toplar, aynı sadelikle sofraya göndeririz.
Bal kaymak için ne gerekir?
- Soğuk kaymak: Köy Kaymak gibi kalın, sarımsı ve elle kesilebilen bir kaymak
- Akıcı bal: Süzme Bal ya da petekten kesilmiş bal
- Taze somun ya da köy ekmeği
- Geniş ve mümkünse soğuk bir servis tabağı
Malzeme listesi bu kadar. Tereyağı, şeker, krema gibi eklemeler tabağın dengesini bozar; bal kaymak zaten yağ ve şekerin doğal hâlidir.
Bal kaymak nasıl servis edilir?
- Kaymağı servisten hemen önce dolaptan çıkarın. Beklerse yumuşar, kesildiğinde dağılır.
- Bıçağı sıcak suya batırıp silin, kaymağı 1,5 santim kalınlığında dilimleyin. Sıcak bıçak temiz kenar verir.
- Dilimleri tabağa yan yana, üst üste bindirmeden dizin.
- Balı kaşıkla kaymağın üstünde gezdirin. Balın kaymağı örtmesi değil, aralarından akması makbuldür.
- Tabağı bekletmeden sofraya götürün.
Balı ne zaman dökmeli?
Balı önceden dökerseniz kaymak balın suyunu çeker, yüzey parlaklığını kaybeder ve tabak sulanır. Bu yüzden bal her zaman en son eklenir. Kalabalık sofralarda balı ayrı bir kâsede vermek de doğru bir çözümdür; herkes kendi oranını ayarlar.
Bal ile kaymak karıştırılır mı?
Karıştırılmaz. İkisini çırpıp krema kıvamına getirmek yaygın bir hatadır; karıştırınca kaymağın katmanlı dokusu kaybolur, geriye tatlı bir bulamaç kalır. Doğrusu iki dokuyu ağızda buluşturmaktır: bir lokmada hem kaymağın yağlı yumuşaklığı hem balın akıcı tatlılığı ayrı ayrı hissedilmelidir.
Hangi bal, hangi kaymakla gider?
Seçim aslında kıvam meselesidir:
- Süzme bal akıcıdır, kaymağın üstünde ince bir tabaka bırakır. Günlük kahvaltının en pratik seçimi budur.
- Petek Bal çiğneme dokusu ekler. Peteği kaymağın yanına koyup birlikte kaşıklamak Ardahan sofralarında ayrı bir alışkanlıktır.
- Yayla çiçeklerinden gelen ballar hafif reçineli bir bitiş bırakır, kaymağın sütlü tadını bastırmaz.
Hangisini seçeceğinize karar veremediyseniz petek bal mı süzme bal mı yazımız yardımcı olur. Bal çeşitlerinin tamamı bal kategorimizdedir.
Kaç kişilik hazırlanır?
250 gram kaymak, yanında yeterli bal ve ekmekle birlikte 3 ila 4 kişilik bir kahvaltı tabağına yeter. Kalabalık sofralarda kişi başı 70-80 gram kaymak hesaplamak güvenlidir.
Servis ve saklama
Bal kaymağı tabakta bekletmeyin. Artan kaymağı bal değmemiş hâliyle, kapalı kapta ve dolabın en soğuk rafında tutun; iki üç gün içinde tüketin. Bala bulanmış kaymak ertesi güne kalmaz, suyunu salar. Ayrıntılar için kaymak nasıl saklanır yazımıza bakabilirsiniz.
Yanına sıcak bir demlik çay, tuzsuz somun ve tabağın kenarına bir parça köy tereyağı koyduğunuzda kahvaltı tamamlanır.
Kısa cevaplar
- Kaymak donmuş olursa ne yapılır? Dolabın alt rafında birkaç saat çözülmesini bekleyin; sıcak suya ya da mikrodalgaya sokmayın.
- Ekmek yerine ne kullanılır? Bazlama ve sıcak lavaş iyi gider; tuzlu kraker kaymağın tadını örter.
- Balın gerçek olduğu nasıl anlaşılır? Kristalleşme doğallık işaretidir; ayrıntılar gerçek bal nasıl anlaşılır yazımızda.
Yaylanın en iyisini deneyin
Katkısız bal, olgun kaşar ve yayla peynirleri, direkt üreticiden kapınıza.
